ვენეციის კომისიამ საქართველოს მიერ 4 მარტს მიღებული საკანონმდებლო ცვლილებები გააკრიტიკა, რომლებიც უცხოურ დაფინანსებასა და პოლიტიკურ საქმიანობას ზღუდავს. კომისიამ გააფრთხილა, რომ კანონმდებლობა არაპროპორციულ და არასაჭირო შეზღუდვებს აწესებს საქართველოს მოქალაქეების ფუნდამენტურ უფლებებსა და პოლიტიკურ თავისუფლებებზე.

ევროპის საბჭოს საპარლამენტო ასამბლეის მონიტორინგის კომიტეტის თავმჯდომარის თხოვნით მომზადებულ ახალ 24-გვერდიან მოსაზრებაში, კომისიამ 4 მარტს „ქართული ოცნების“ მიერ დომინირებული პარლამენტის მიერ მიღებული ცვლილებები შეაფასა.

საკანონმდებლო პაკეტი დამატებით შეზღუდვებს აწესებს უცხოური დაფინანსების მიღებაზე, ე.წ. გარე ლობირებას სისხლის სამართლის წესით დასჯად დანაშაულად აქცევს, ზღუდავს პოლიტიკურ საქმიანობას, ბიზნესისთვის შეზღუდვებს აწესებს და ჯარიმები შემოაქვს „სისტემატური ქმედებებისთვის“, რომლებიც მთავრობის არალეგიტიმურობის „აღქმის დამკვიდრებისკენაა“ მიმართული.

მოსაზრებაში ვენეციის კომისიამ თავისი 2025 წლის შეფასება გაიხსენა, რომელშიც დაასკვნა, რომ საქართველოს საკანონმდებლო ჩარჩო „კანონის უზენაესობის, სამოქალაქო სივრცისა და დემოკრატიული თავისუფლებების შელახვის რისკს“ შეიცავს და შემზღუდავი კანონმდებლობის გაუქმებისა და არსებული სამართლებრივი ჩარჩოს გაუმჯობესების რეკომენდაცია გასცა.

კომისიამ განაცხადა, რომ 4 მარტის ცვლილებებით ეს წუხილები ვერ მოგვარდა.

„წინა მოსაზრებებში ასახული წუხილების მოგვარების ნაცვლად, ისინი კიდევ უფრო აძლიერებენ სახელისუფლებო კონტროლს, აფართოებენ შეზღუდვების მასშტაბს და აძლიერებენ საკანონმდებლო ჩარჩოს, მონიტორინგის ფართო უფლებამოსილებებისა და სისხლისსამართლებრივი სანქციების გზით“, – ნათქვამია მოსაზრებაში.

კომისიამ აღნიშნა, რომ შეზღუდვების კუმულაციური ეფექტი შეიძლება ხელს უშლიდეს ფიზიკურ და იურიდიულ პირებს თავიანთი ფუნდამენტური თავისუფლებების განხორციელებაში, მაშინაც კი, როდესაც მათი საქმიანობა კანონიერია.

კომისიამ შეშფოთება გამოთქვა შეზღუდვების ადამიანის უფლებების საერთაშორისო სტანდარტებთან თავსებადობასთან, განსაკუთრებით კი უცხოური დაფინანსებისა და პოლიტიკური საქმიანობის დარღვევებისთვის სისხლის სამართლის სასჯელების ფართოდ გამოყენებასთან დაკავშირებით.

„კომისიის კატეგორიული რეკომენდაციაა, რომ გადაიხედოს სისხლის სამართლის სანქციების გამოყენება გრანტების შესახებ კანონით გათვალისწინებული პროცედურებისა და ვალდებულებების დარღვევის ფარგლებში, ასევე იმ ქმედებებისთვის, რომლებიც მოიცავს „საქართველოსთან დაკავშირებული პოლიტიკური საკითხების“ ფართო კონცეფციას, უცხოური იურიდიული პირების საქმიანობას ან ტრანზაქციებს, რომლებიც ხასიათდება, როგორც გრანტების რეჟიმის გვერდის ავლისკენ მიმართული ტრანზაქციები“, – ნათქვამია მოსაზრებაში.

კომისიის თანახმად, ასეთი ქმედებები „მხოლოდ ადმინისტრაციული საშუალებებით უნდა განიხილებოდეს და თან ახლდეს ძლიერი პროცედურული დაცვის მექანიზმები.“

კომისიის თქმით, მაშინაც კი, თუ საქართველოს ხელისუფლება გადაწყვეტს სისხლის სამართლის წესით დასჯადი სასჯელების შენარჩუნებას, სულ მცირე „უზრუნველყოფილი უნდა იყოს, რომ სისხლისსამართლებრივი პასუხისმგებლობა შემოიფარგლოს იმ სიტუაციებით, როდესაც ეს მკაცრად აუცილებელი და პროპორციულია, და რომ შესაბამისი სანქციები ზუსტად განისაზღვროს“.

ცვლილებების შინაარსის გარდა, ვენეციის კომისიამ საკანონმდებლო პროცესი გააკრიტიკა და ხაზი გაუსვა მომავალში კანონშემოქმედებით პროცესში საზოგადოების უფრო ფართო ჩართულობის აუცილებლობას.

„ვენეციის კომისია ასევე მიიჩნევს, რომ მომავალში საქართველოში კანონმდებლობის მიღების პროცესი სათანადოდ ინკლუზიური უნდა იყოს, რათა უზრუნველყოფილ იქნას მისი ლეგიტიმურობა და ფართო მიმღებლობა“, – ნათქვამია მოსაზრებაში.

კომისიამ ასევე ხაზი გაუსვა, რომ საკანონმდებლო პროცესი „უნდა წარიმართოს მსჯელობისა და განხილვის პირობებში, სადაც დაჩქარებული პროცედურები გამონაკლისს უნდა წარმოადგენდნენ და უზრუნველყოფილი იყოს ყველა შესაბამისი მხარის ჩართულობა და მათი მოსაზრებების გამოხატვის შესაძლებლობა“.

საბოლოო შეფასებაში კომისიამ უარყო არგუმენტი, თითქოს აღნიშნული ცვლილებები საქართველოს სუვერენიტეტის უცხოური ჩარევისგან დაცვას ემსახურება.

„ამ დასკვნების გათვალისწინებით, ვენეციის კომისია მტკიცედ მიიჩნევს, რომ განსახილველი კანონმდებლობა არ ისახავს მიზნად საქართველოს სუვერენიტეტისა და პოლიტიკური პარტიების დაცვასა და გაძლიერებას უცხოური გავლენისა და გარე ჩარევისგან“, – ნათქვამია მოსაზხრებაში.

„პირიქით, ის არაპროპორციულ და არასაჭირო შეზღუდვებს აწესებს საქართველოს მოქალაქეთა ფუნდამენტურ უფლებებსა და პოლიტიკურ თავისუფლებებზე“, – განაცხადა კომისიამ და დასძინა, რომ კანონმდებლობა ეწინააღმდეგება დემოკრატიისა და პლურალიზმის საერთაშორისო სტანდარტებს და რომ საქართველოს სუვერენიტეტის, „კონსტიტუციური სისტემისა და პოლიტიკური პარტიების უცხოური გავლენისა და გარე ჩარევისგან დაცვის ნაცვლად, აღნიშნული კანონმდებლობა მათ საფუძვლიანად შერყევის რისკს ქმნის“.

ვენეციის კომისიამ ასევე გამოთქვა სინანული იმის გამო, რომ საქართველოს ხელისუფლება მოსაზრების მომზადების პროცესში არ ჩაერთო.