აშშ-ის ადმინისტრაცია, ბელარუსთან წარმატებული „სამუშაო მოდელის” შემდეგ, სამხრეთ კავკასიაში ახალი დიპლომატიური ინიციატივისთვის ემზადება. Atlantic Council წერს ე.წ. „დიდი გარიგების” შესახებ: ვაშინგტონი ბაქოს სთავაზობს „თავისუფლების მხარდაჭერის აქტის” 907-ე სექციის გაუქმებასა და სამხედრო ტექნიკის მიყიდვას — სანაცვლოდ კი ბაქოს ციხეებიდან პოლიტიკური პატიმრების, ანტიკორუფციული აქტივისტებისა და სომეხი ტყვეების გათავისუფლებას ითხოვს.

ტრამპის ადმინისტრაციამ ბელარუსთან მიღწეული შეთანხმებით 500-ზე მეტი ადამიანის გათავისუფლება სანქციების შემსუბუქების სანაცვლოდ უკვე შეძლო. ექსპერტთა შეფასებით, მსგავსი გარიგება აზერბაიჯანთან გაცილებით ნაკლებ რისკებს შეიცავს და სტრატეგიულად მომგებიანია.

ბაქოს მთავარი მოთხოვნა 1992 წლიდან მოქმედი 907-ე სექციის გაუქმებაა, რომელიც აზერბაიჯანისთვის აშშ-ის სამხედრო დახმარებას კრძალავს. მიუხედავად იმისა, რომ პრეზიდენტები ყოველწლიურად ჩერდებიან ამ მუხლის მოქმედებას, მისი საბოლოო გაუქმება ბაქოსთვის უმნიშვნელოვანეს სიმბოლურ გამარჯვებად ჩაითვლება.

Atlantic Council-ის სტატიაში ნათქვამია, რომ სამხრეთ კავკასიაში აშშ-ის გააქტიურება 2025 წლის აგვისტოს ვაშინგტონის სამიტსა და 2026 წლის თებერვალში ვიცეპრეზიდენტ ჯეი დი ვენსის რეგიონულ ვიზიტს უკავშირდება. ვენსი, ამ ვიზიტებით, ყველაზე მაღალი რანგის ამერიკელი ჩინოვნიკი გახდა, ვინც ერევანსა და ბაქოს ეწვია. ერევანში ვენსმა ბირთვული ენერგეტიკის სფეროში მილიარდობით დოლარის დახმარება დააანონსა და პრემიერ ნიკოლ ფაშინიანს მხარდაჭერა გამოუცხადა.

გარიგების დრო შემთხვევითი არ არის: 7 ივნისს სომხეთში საპარლამენტო არჩევნებია. ანალიტიკოსთა შეფასებით, აზერბაიჯანის მიერ მაღალი პროფილის სომეხი ტყვეების გათავისუფლება არჩევნების წინ ფაშინიანის პოზიციებს გაამყარებს და გზას გაუხსნის საბოლოო სამშვიდობო ხელშეკრულებას.

სექცია 907-ის გაუქმების სანაცვლოდ, აშშ ითხოვს: ანტიკორუფციული აქტივისტის გუბად იბადოღლუს, „რადიო თავისუფლებისა” და „ამერიკის ხმის” ჟურნალისტების გათავისუფლებასა და ყარაბაღში დაკავებული სომეხი ტყვეების დაბრუნებას.

შეთანხმების შედეგად ბაქო იღებს ლეგიტიმაციას კონგრესისგან და იარაღის შესყიდვის უფლებას, ვაშინგტონი კი — სტრატეგიულ პარტნიორობას ირანისა და რუსეთის მეზობლად. Atlantic Council-ის შეფასებით, ამ გეგმის განხორციელება თეთრი სახლისგან დიპლომატიურ ოსტატობას, ხოლო კონგრესისგან საკანონმდებლო კრეატიულობას მოითხოვს — 2026 წლის ნოემბრის შუალედური არჩევნების წინ კი ეს შეიძლება რესპუბლიკელებისთვის მნიშვნელოვანი საგარეო პოლიტიკური ქულა გახდეს.