Royal Society-ს ჟურნალში გამოქვეყნებული ახალი კვლევა ამოხსნის ტირანოზავრ რექსის (T. rex) არაპროპორციულად პატარა წინა კიდურების ევოლუციურ საიდუმლოს.

T. rex-ს, რომლის სხეულის სიგრძეც საშუალოდ 12 მეტრს აღწევდა, სულ 90 სანტიმეტრიანი წინა კიდურები ჰქონდა — ტანთან შედარებით უმნიშვნელოდ პატარა. მკვლევრებმა 5 ჯგუფის — Tyrannosaurus, Ceratosaurids, Megalosaurids, Abelisaurids და Carcharodontosaurids — 85 სახეობა შეისწავლეს. ყველა მათგანს ერთი და იმავე კანონზომიერება ახასიათებდა: დიდი თავის ქალა და შედარებით მოკლე წინა კიდურები.

კვლევის მიხედვით, მსხვერპლი ზომაში რომ გაიზარდა, ტირანოზავრებმა სანადირო მთავარ იარაღად ძლიერი ყბები დაამკვიდრეს — და სწორედ ამან განაპირობა წინა კიდურების ევოლუციური შეკვეცა.

„ისინი მსხვერპლს პირდაპირ თავით ეჯახებოდნენ. სხეულის ამ ნაწილმა, ამდენად, ენერგია სხვა ორგანოებისთვის გაანთავისუფლა. ბუნებამ უბრალოდ შეწყვიტა რესურსის დახარჯვა კიდურებსა და ბრჭყალებზე,” — განაცხადა კვლევის წამყვანმა ავტორმა, UCL-ის (ლონდონის უნივერსიტეტო კოლეჯი) დოქტორანტმა ჩარლი როჯერ შეрири.

მკვლევრებმა ასევე შენიშნეს, რომ კიდურის შემცირება სხვადასხვა სახეობაში განსხვავებული გზით მიმდინარეობდა — ანუ ეს კონვერგენტული ევოლუცია იყო. ბირმინგემის უნივერსიტეტის პალეონტოლოგი სტეფან ლაუტენშლაგერი ამ კანონზომიერებას ასე ხსნის: „თუ ორგანო ნაკლებად გამოიყენება, ენერგიური თვალსაზრისით ხელსაყრელია მისი ზომის შემცირება.”

გამონაკლისს წარმოადგენდნენ დიდი ბალახისმჭამელები — მათ გრძელი კიდურები შეინარჩუნეს, სავარაუდოდ მცენარეებამდე მოსაკიდებლად და მტაცებლებისგან დასაცავად.

Smithsonian-ის ინსტიტუტის მონაცემებით, T. rex დედამიწის ისტორიაში ერთ-ერთი უდიდესი ხმელეთის მტაცებელია: 12 მეტრზე მეტი სიგრძე, 8-14 ტონა წონა, კბენის ძალა — 5,5 ტონა. ის დღევანდელი ჩრდილოეთ ამერიკის დასავლეთ ნაწილში 2-3 მილიონი წელი დომინირებდა, სანამ 66 მილიონი წლის წინ ასტეროიდი არ გაანადგურებდა დედამიწაზე სიცოცხლის სამ მეოთხედს.