FIFA-ს 2026 წლის მსოფლიო ჩემპიონატი, რომელიც ამერიკის შეერთებულ შტატებში, კანადასა და მექსიკაში იმართება, მხოლოდ საფეხბურთო ზეიმი არ არის — ტექნოლოგიებმა ფეხბურთშიც შეაღწია. უამრავი სენსორი, მოწინავე ნახევრად ავტომატიზებული თამაშგარე მდგომარეობის სისტემა, მსაჯების ტანზე დასამაგრებელი კამერები, ხელოვნური ინტელექტის მიერ გენერირებული ფეხბურთელების 3D ავატარები და სტადიონის ციფრული ოპერაციების პლატფორმა — ეს ყველაფერი ტექნოლოგიური ზეიმიცაა. ტურნირი 16 მასპინძელ ქალაქში ტარდება და მასში მონაწილეობას 48 ეროვნული ნაკრები იღებს. მთლიანობაში 104 მატჩი გაიმართება. ეს წარმოქმნის მონაცემების უზარმაზარ რაოდენობას ტრანსლაციის, უსაფრთხოების, ტრანსპორტის, მსაჯობის, კომუნიკაციებისა და გულშემატკივართა გამოცდილების მიმართულებით. ამ ტურნირზე ბევრი ინოვაცია იქნება და ისინი ტექნოლოგიების გარშემოა. ბურთი, რომელიც მატჩის დაწყებამდე იტენება

ფოტო: ADIDAS’ Trionda

ახალი ტექნოლოგიის ყველაზე თვალსაჩინო ნაწილი არის ჩემპიონატის ბურთი, Adidas Trionda. მისი დატენვა აუცილებელია ყოველი თამაშის წინ, რადგან ის შეიცავს კომპიუტერულ ჩიპს, რომელიც რეალურ დროში ადევნებს თვალს ყველაფერს, რასაც ბურთი მოედანზე აკეთებს. ბურთის ოთხი პანელიდან ერთ-ერთის შიგნით მოთავსებულია ინერციული საზომი სენსორი (IMU), რომელიც აფიქსირებს ბურთის აჩქარებას, სპინს (ბრუნვით მოძრაობას) და თითოეულ შეხებას, წამში 500 გაზომვის სიხშირით. ეს მონაცემები პირდაპირ მიეწოდება VAR-ის სისტემას, რაც მსაჯებს მილიწამების სიზუსტით აძლევს მკაფიო სურათს ბურთის ზუსტი მდებარეობის შესახებ ნებისმიერი ინციდენტის მომენტში. თამაშგარე გადაწყვეტილებები, რომლებსაც აღარ სჭირდება VAR

ფოტო: FIFA

თამაშგარე მდგომარეობასთან დაკავშირებული დებატები ფეხბურთში პრობლემურ საკითხად იქცა მას შემდეგ, რაც VAR შემოიღეს. ამ მსოფლიო ჩემპიონატზე ნახევრად ავტომატიზებული თამაშგარე ტექნოლოგია პირველად გამოიყენება. მთავარი განსხვავება ისაა, თუ ვინ იღებს გაფრთხილებას. ყატარი 2022-ზე გამოყენებული სისტემისგან განსხვავებით, სადაც ინფორმაცია VAR-ს ეგზავნებოდა, აშკარა თამაშგარე მდგომარეობის შესახებ სიგნალები ახლა პირდაპირ მოედანზე მყოფ მსაჯებს გადაეცემათ აუდიო ნიშნით, რაც ასისტენტ მსაჯებს საშუალებას მისცემს პოზიციური თამაშგარე თითქმის მყისიერად დააფიქსირონ ალმით. ამის მხარდასაჭერად გამოიყენება სხეულის სკანირების პროგრამა, რომლის მსგავსი ფეხბურთში მანამდე არასდროს ყოფილა. FIFA-მ შექმნა ტურნირზე მონაწილე ყველა 1248 ფეხბურთელის ხელოვნური ინტელექტით შექმნილი 3D ავატარი, რომელთაგან თითოეულის სკანირება დაახლოებით ერთ წამში განხორციელდა, რათა ჩაენაცვლებინათ ის ზოგადი ფიგურები, რომლებიც ადრე გამოიყენებოდა თამაშგარე ეპიზოდების გამეორებებში. სისტემა თვალს ადევნებს 29 მონაცემთა წერტილს თითოეული მოთამაშის სხეულზე სტადიონის სპეციალური კამერების გამოყენებით, რაც აერთიანებს ამ ოპტიკურ მონაცემებს ხელოვნური ინტელექტის მიერ გენერირებულ ავატარებთან, რათა რეალურ დროში გამოითვალოს თამაშგარე მდგომარეობის ზუსტი ზღვარი. მსაჯები კამერებით

ფოტო: Referee Camera View

მსოფლიო ჩემპიონატების ისტორიაში პირველად, მსაჯები 104-ვე მატჩის განმავლობაში ტანზე დამაგრებულ კამერებს გამოიყენებენ. ეს კი მოგვცემს საშუალებას მოედნის ხედვის პერსპექტივა, თამაშის სიჩქარე და ინტენსივობა მსაჯის თვალით დავინახოთ. ტექნოლოგიის გაუმჯობესებული ვერსია, რომელიც პირველად გამოიცადა FIFA-ს 2025 წლის საკლუბო მსოფლიო ჩემპიონატზე, ამცირებს სწრაფი მოძრაობით გამოწვეულ კადრის გადღაბნას და აწარმოებს უფრო მაღალი ხარისხის პირველი პირის კადრებს.

ფოტო: FIF

FIFA-ს მსოფლიო ჩემპიონატზე პირველად, სტადიონზე მყოფ გულშემატკივრებს ასევე შეეძლებათ უყურონ იმავე კადრებს, რომლებსაც მსაჯები უყურებენ VAR-ის განხილვისას; ვიდეო, რომელიც ჩანს მსაჯის მონიტორზე, პირდაპირ ეთერში იქნება ნაჩვენები სტადიონის გიგანტურ ეკრანებზე გადამოწმების დროს. Football AI Pro და ანალიტიკის გამთანაბრებელი

ფოტო: easyprotools

FIFA-მ ჩაუშვა Football AI Pro, გენერაციული ხელოვნური ინტელექტის მქონე ცოდნის ასისტენტი, რომელიც შექმნილია იმისთვის, რომ 48-ვე მონაწილე გუნდს მისცეს თანაბარი ხელმისაწვდომობა მატჩისწინა და მატჩისშემდგომ მოწინავე ანალიტიკურ შესაძლებლობებზე. აქ აშკარა მიზანი არის გათანაბრება. FIFA-ს სურს უზრუნველყოს, რომ მცირე საფეხბურთო კონფედერაციების დებიუტანტ ქვეყნებს ჰქონდეს წვდომა იმავე ანალიტიკურ სიღრმეზე, როგორზეც მუდმივ გრანდებს, რათა მატჩები გადაწყდეს ტაქტიკური გამჭრიახობით და არა ტექნოლოგიური უთანასწორობით. თავად ფეხბურთელები ასევე იღებენ სპეციალურ აპლიკაციას, რომელიც უზრუნველყოფს წვდომას მატჩისშემდგომ ყოვლისმომცველ მონაცემებზე, მათ შორის ფიზიკური შესრულების მეტრიკასა და მოვლენების მონაცემებზე, მათი თამაშების დასრულებისთანავე. 16 სტადიონი, 16 ციფრული ტყუპი Lenovo-ს ციფრული ტყუპის (Digital Twin) ტექნოლოგიის გამოყენებით, 16 სტადიონიდან თითოეული იღებს ჰიპერზუსტ ვირტუალურ რუკას, რომელიც რეალურ დროში აკონტროლებს ხალხის ნაკადს, უსაფრთხოების განლაგებასა და ტექნიკურ სისტემებს. წინაპირობა არის პრევენცია და არა რეაგირება. თუ რომელიმე შესასვლელთან ხალხმრავლობა გაჩნდება, ოფიციალური პირები ამას ვირტუალურ რუკაზე დაინახავენ მანამ, სანამ ეს პრობლემად იქცევა. გულშემატკივრები ასევე მიიღებენ რეალურ დროში განახლებებს FIFA-ს ოფიციალური აპლიკაციის საშუალებით შესასვლელთან რიგების, საპირფარეშოების ხელმისაწვდომობისა და კვების ობიექტების მოლოდინის დროის შესახებ. ხელოვნური ინტელექტის ჩატბოტები დაეხმარებიან ვიზიტორებს ორიენტაციაში, თარგმნასა და გადაუდებელ მხარდაჭერაში. რობოტიძაღლები და სახის ამომცნობი სისტემა

ფოტო: FIFA

ტექნოლოგიასთან დაკავშირებული ყველაზე დიდი შეშფოთება უსაფრთხოებასა და კონფიდენციალურობას უკავშირდება. აშშ-ის რამდენიმე სტადიონი, მათ შორის Gillette Stadium ბოსტონში, Hard Rock Stadium მაიამიში და Mercedes-Benz Stadium ატლანტაში, ნერგავს ხელოვნურ ინტელექტზე დაფუძნებულ სახის ამომცნობ სისტემებს შესვლისა და გადახდებისათვის. რეგისტრირებულ გულშემატკივრებს შეუძლიათ ტრადიციული ბილეთის ნაცვლად საკუთარი სახე გამოიყენონ. მექსიკაში, გვადელუპას მუნიციპალიტეტმა, რომელიც მონტერეის მეტროპოლიტენის ნაწილია, 2.5 მილიონ პესოდ შეიძინა ოთხფეხა რობოტული ერთეულები. რობოტები შექმნილია იმისთვის, რომ ინციდენტების დროს შევიდნენ სახიფათო ზონებში და უსაფრთხოების ჯგუფებს ვიდეო გაუგზავნონ მანამ, სანამ პოლიციელები საქმეში ჩაერთვებიან. ღონისძიების ორგანიზატორებმა ასევე დიდი ინვესტიცია ჩადეს ანტიდრონულ სისტემებში, რომლებიც იყენებს რადარის დეტექციას, კამერებსა და სხვა ინსტრუმენტებს დრონებისგან მომავალი საფრთხეების აღმოსაჩენადა და შესაჩერებლად. მეორე მხრივ, კამერების, მონიტორინგის სისტემებისა და უსაფრთხოების რობოტების ფართო გამოყენება აჩენს კითხვებს იმის შესახებ, თუ რამდენ ხანს ინახება მონაცემები, ვის აქვს მათზე წვდომა და სად შეიძლება გადავიდეს უსაფრთხოების ზომები თვალთვალში. FIFA-ს და მისი მასპინძელი ქვეყნის პარტნიორებს ეს შეშფოთება ჯერ კიდევ სრულად არ განუხილავთ. ნათელია ის, რომ 2026 წლის მსოფლიო ჩემპიონატი იმდენადვეა ტექნოლოგიების დემონსტრირება, რამდენადაც საფეხბურთო ტურნირი. თავად სპორტი უცვლელი რჩება იმ ასპექტებში, რომლებსაც ყველაზე დიდი მნიშვნელობა აქვს. რაც მას გარს აკრავს, ბურთიდან დაწყებული სტადიონის შესასვლელებამდე, საფუძვლიანად გადაკეთდა.

თუ სტატიაში განხილული თემა და ზოგადად: მეცნიერებისა და ტექნოლოგიების სფერო შენთვის საინტერესოა, გამოიწერე ჩვენი YouTube არხი და უყურე თემატურ ვიდეოებს.