დიდი ბრიტანეთისა და ევროკავშირის მიერ სანქციების გამკაცრების შემდეგ აზერბაიჯანში ათობით ახალი კომპანია გაჩნდა, რომლებიც რუსული ჩრდილოვანი ფლოტის ტანკერების მართვასთან იყვნენ დაკავშირებული. OCCRP-ის, „აი ფაქტის”, „ფლანგვის დეტექტორის”, სტუდია „მონიტორისა” და „მეიდან TV”-ის ერთობლივმა გამოძიებამ გამოავლინა, რომ ამ ფირმებს ბათუმში მცხოვრები ახალგაზრდა კაცების ვიწრო სამეგობრო წრე უდგას სათავეში.

როგორ მივიდა გამოძიება ბათუმამდე

2022 წლის თებერვლის შემდეგ, რუსეთის უკრაინაში სრულმასშტაბიანი შეჭრის მცირე ხნის შემდეგ, ახლად შექმნილმა კომპანიებმა ათობით ნავთობტანკერის ტექნიკურ ექსპლოატაციაზე, უსაფრთხოებასა და გარემოს დაცვაზე პასუხისმგებლობა აიღეს. რამდენიმე თვეში ეს ტანკერები ევროკავშირისა და ბრიტანეთის სანქციების სამიზნე გახდნენ — მათ სხვა ქვეყნებში რუსული ნედლი ნავთობის ტრანსპორტირებაში მონაწილეობა ედებოდათ ბრალად.

ჟურნალისტების მიერ მოპოვებული დოკუმენტების თანახმად, 2023–2025 წლებში აზერბაიჯანში სულ მცირე 31 ასეთი კომპანია დარეგისტრირდა. ამ სუბიექტებმა „ჩრდილოვანი ფლოტის” მრავალი გემის უსაფრთხოების მართვა გადაიბარეს — ზოგჯერ სანქციების ამოქმედებამდე, ზოგ შემთხვევაში კი მათი ამოქმედებიდან მალევე.

რეპორტიორებმა დაადგინეს, რომ ამ ახლად შექმნილ კომპანიების თითქმის ყველა „წარმომადგენელი” საქართველოს მოქალაქეა — ძირითადად ზღვისპირა ქალაქ ბათუმიდან.

სუფრიდან ჩრდილოვან ტანკერებამდე

ჟურნალისტებმა ათზე მეტ ასეთ „წარმომადგენელს” ესაუბრნენ. ნაწილი ამტკიცებდა, რომ კომპანიების საქმიანობის შესახებ არაფერი იცოდა; სხვებმა კი 24 წლის ქართველ ალექს ლომაძეს მიუთითეს — მეგობარს, რომელიც ბათუმში გემის ეკიპაჟის მართვის ფირმას ხელმძღვანელობს.

ბათუმელ 31 წლის ლაშა ნოღაიდელს დოკუმენტები სამი ტანკერის ტექნიკური მართვის კომპანიის „წარმომადგენლად” ასახელებს — ყველა ეს ტანკერი ახლა ბრიტანეთის და ევროკავშირის სანქციების სიაშია. „ასეთი რამ არ მახსოვს… ჩემს სახელზე არაფერი უნდა იყოს”, — განუცხადა ნოღაიდელმა ჟურნალისტებს.

სოციალური მედიის ფოტოებით, კომპანიათა ჩანაწერებისა და ამომრჩევლის რეესტრის შეჯამებით, რეპორტიორებმა დაადგინეს, რომ 31 კომპანიის „წარმომადგენლები” ათიოდე კაცის ვიწრო სამეგობრო წრის წევრები არიან — ყველა 20-დან 35 წლამდე, ერთად გადაღებული 2017 წლიდან. ამ წრის მუდმივ წევრად ლომაძე ფიგურირებს.

ლომაძე და VVave Minder

ლომაძე კომპანია VVave Minder Shipmanagement LLC-ის „წარმომადგენლად” ფიქსირდება. ამ კომპანიამ ადრე ზოგიერთ გემზე ISM-მენეჯერის ფუნქცია შეასრულა, მათ შორის სიერა-ლეონეს დროშის ქვეშ მცურავ ტანკერ Aktros-ზე, რომელიც 2025 წელს სანქციების სიაში მოხვდა.

ტელეფონით ლომაძემ VVave Minder-ში თავისი ფიგურირება დაადასტურა. მან ასევე არ უარყო, რომ მისი მეგობრები და ნათესავები სხვა აზერბაიჯანულ კომპანიებს უკავშირდებიან, თუმცა თქვა, რომ ამ ფირმებს ტანკერების ფიზიკური მართვა არ შეეძლოთ. სანქციების შესახებ „არაფერი იცის”. ჟურნალისტებისთვის გაგზავნილ დეტალურ შეკითხვებს ლომაძემ წერილობით პასუხი არ გასცა.