2014 წლის ყირიმის ანექსიის შემდეგ დასავლეთმა პირველი პაკეტი შეიმუშავა, 2022 წლის 24 თებერვლის შემდეგ კი სანქციები უპრეცედენტო მასშტაბს მიაღწია. ორი წლის შემდეგ, ანალიტიკოსები ბალანსს ამოწმებენ: მუშაობს თუ არა ეს იარაღი?

სანქციების ძირითადი ბლოკები

• SWIFT-ის გამოთიშვა: რუსული ბანკების მნიშვნელოვანი ნაწილი გამოვარდა საერთაშორისო გადასახდელი სისტემიდან, თუმცა ირანის გამოცდილება აჩვენა, რომ ალტერნატიული მარშრუტები (ჩინეთის CIPS, ორმხრივი კლირინგი) სისტემის 60-70%-ს ანაცვლებს.
• 300 მილიარდი დოლარის გაყინვა: G7-ის ქვეყნებში განთავსებული რუსული სახელმწიფო აქტივები — ძირითადად ცენტრალური ბანკის სავალუტო რეზერვები — 2022 წლის მარტიდან გაყინულია. მათი კონფისკაცია/გამოყენება იურიდიულ დაბრკოლებებს აწყდება.
• ნავთობის ფასის „ჭერი”: G7, EU და ავსტრალია $60/ბარელზე შეთანხმდნენ. თუმცა ინდოეთი და ჩინეთი ქვედა ფასად ყიდულობენ, ხოლო „ჩრდილოვანი ფლოტი” — 700-800 ტანკერი — ბლოკადას ოფიციალური გადაზიდვის გვერდის ავლით გაურბის.
• ინდივიდუალური სანქციები: 1,500-ზე მეტ პირსა და 400-ზე მეტ ორგანიზაციას ექვემდებარება ქონების გაყინვა და მგზავრობის აკრძალვა.

რატომ მაინც გაიზარდა მშპ?

2023 წელს რუსეთის ეკონომიკა 3.6%-ით, 2024-ში — 4.3%-ით გაიზარდა. ეს ციფრები, ერთი შეხედვით, სანქციების ფიასკოს ემსახურება, მაგრამ ეკონომისტები სხვა სურათს ხატავენ:

ომის ეკონომიკა ყოველთვის მოკლევადიანი სტიმულია — სამხედრო შეკვეთები, ხელფასების ზრდა, სახელმწიფო ხარჯვა. სსრკ-ს ეკონომიკაც 1941-1945 წლებში „იზრდებოდა” ტანკებისა და საბრძოლო მასალის გამოშვების კუთხით, მაგრამ ეს სამომხმარებლო კეთილდღეობა არ იყო.

ასევე: ნედლეული (ნავთობი, ბუნებრივი გაზი, ფოლადი, სასუქი) ჯერ კიდევ ექსპორტირდება — ინდოეთსა და ჩინეთში, სადაც ევროპული ბაზრის დანაკარგი ნაწილობრივ ანაზღაურდება.

გრძელვადიანი გამოწვევები

2025 წლის 1%-ით შენელება ფარული ტკივილების სიმპტომია: ინფლაცია 7-9%-ზე, ცენტრალური ბანკის საპროცენტო განაკვეთი 21%-ზე, ტექნოლოგიური იმპორტის კრიტიკული ნაკლებობა (ნახევარგამტარები, ავიაციის კომპონენტები), დემოგრაფიული კრიზისი ომის გაწელვის გამო.

დასავლელი ეკონომისტების შეფასებით, სანქციები „ქრონიკული” ეფექტია, არა „მწვავე” — ისინი რუსეთის ომის დაფინანსების შესაძლებლობას ამცირებს, მაგრამ ვერ ჩამოქვეითებს ეკონომიკას ისე სწრაფად, რომ ომი შეჩერდეს.