გახსოვთ Pokémon GO? თამაში, რომელმაც მობილურებით პოკემონების დასაჭერად მილიონობით ადამიანი ქუჩებში გაიყვანა? 2016 წელს ეს ნამდვილი ფენომენი იყო. 2025 წელს საუდის არაბეთის Savvy Games Group-მა თამაშის შემქმნელი Niantic-ის სათამაშო განყოფილება 3,5 მილიარდ დოლარად შეიძინა, კომპანია კი ორ ნაწილად გაიყო: თამაშები Scopely-ს გადაეცა, ხოლო ტექნოლოგიური პლატფორმა Niantic Spatial-ის სახელით დამოუკიდებლად განაგრძობს საქმიანობას.

ახლა გამოირკვა, რომ ეს ტექნოლოგიური პლატფორმა სამხედრო მიზნებისთვის გამოიყენება.

Pokémon GO-დან — სამხედრო დრონებამდე

2025 წლის დეკემბერში Niantic Spatial-მა ამერიკულ კომპანია Vantor-ს დაუპარტნიორდა, რომელიც საჰაერო და სახმელეთო სამხედრო მოწყობილობებისთვის ერთიანი სანავიგაციო სისტემის შექმნაზე მუშაობს — ისეთი, რომელიც GPS სიგნალის გარეშეც იმუშავებს.

GPS-ის ჩვეულებრივი სისტემები თანამგზავრებზეა დაფუძნებული. მოწინააღმდეგის ოპერაციების ჩაშლის სწრაფი გზა GPS ხელმისაწვდომობის შეზღუდვაა. სწორედ ამიტომ შემოვიდა Visual Positioning Systems (VPS) — სისტემები, რომლებიც GPS-ის გარეშე ნავიგაციის საშუალებას იძლევა, კამერებით გარემოს ვიზუალური ამოცნობის გზით.

Niantic Spatial-სა და Vantor-ის პარტნიობით შექმნილი სისტემა ორ ნაწილად იყოფა: Niantic Spatial ხმელეთზე მყოფ მომხმარებლებს GPS-ის გარეშე ზუსტი ადგილმდებარეობის განსაზღვრის საშუალებას აძლევს, ხოლო Vantor იმავეს ახდენს ჰაერში მფრინავი მოწყობილობებისთვის.

„Niantic Spatial-ის ხმელეთზე დაფუძნებული VPS-ისა და Vantor-ის საჰაერო სისტემების გაერთიანებით ვქმნით ინტეგრირებულ სანავიგაციო ქსელს, რომელიც ნებისმიერ ადგილას ფუნქციონირებს,” — განაცხადა Niantic Spatial-ის ტექნოლოგიური დირექტორი ბრაიან მაკლენდონი.

Pokémon GO-ს მოთამაშეები რა ფარგლებში გაემართნენ?

2020 წელს Niantic-მა Pokémon GO-ში AR Mapping დავალებები შემოიღო — ფუნქცია, რომელიც მოთამაშეებს რეალური გარემოს გადაღებასა და აღბეჭდვაში ითხოვდა. შედეგად დაახლოებით 30 მილიარდი ანაბეჭდი შეიქმნა. ეს მონაცემები Niantic Spatial-ის AI მოდელების სასწავლებლად იქნა გამოყენებული.

Niantic Spatial-მა PC Gamer-ს განუცხადა, რომ Pokémon GO-ს ანაბეჭდები AI-ის სასწავლო მონაცემების მხოლოდ ერთი ნაწილია, და რომ Scopely-ს მიერ სათამაშო ბიზნესის შეძენის შემდეგ, კომპანიას მოთამაშეების ახალ ანაბეჭდებზე წვდომა აღარ გააჩნია. Vantor-მა ასევე განაცხადა, რომ Pokémon GO-ს რეალურ მონაცემებზე პირდაპირ წვდომა მას არ გააჩნია.

ეთიკური კითხვები

დელფტის ტექნოლოგიური უნივერსიტეტის ეთიკისა და ტექნოლოგიების პროფესორი ჯეროენ ვან დენ ჰოვენი ნიდერლანდურ გამოცემა Trouw-ს ეუბნება, რომ ძალიან რთულია ზუსტად ის დადგინდეს, რა წვლილი შეიტანა Pokémon GO-ს მონაცემებმა სისტემის განვითარებაში. „მოთამაშეთა შეგროვილი ანაბეჭდების გარეშე ეს სისტემა ასე სწრაფად ვერ განვითარდებოდა,” — ამბობს ის.

„ადამიანები, რომლებიც თამაშობდნენ, ცხადია, მოატყუეს,” — დასძინა ვან დენ ჰოვენმა. — „ნელ-ნელა ვიწყებთ გაცნობიერებას, რომ კომპანიები ჩვენს მონაცემებს ჩვენი ცხოვრების გასაუმჯობესებლად კი არ იყენებენ, არამედ ფულის გამოსამუშავებლად.”

Pokémon GO-ს ყოფილმა მოთამაშემ ფლორის დე ჰინმა კი Trouw-ს განუცხადა: „ფიქრობ, რომ უბრალოდ თამაშობ, და მერე უცებ შენს მონაცემებს ომში იყენებენ. ეს ტრაგიკულია.”