კაცობრიობის ისტორიაში ყველაზე იდუმალი საავიაციო კატასტროფიდან 12 წელი გავიდა, თუმცა პასუხგაუცემელი კითხვები და ოკეანის ფსკერზე ჭეშმარიტების ძიება კვლავ გრძელდება. “Malaysia Airlines“-ის რეის MH370-ის საქმეში ახალი ფურცელი იშლება: ოფიციალური წყაროების ინფორმაციით, თვითმფრინავის ძებნის ოპერაცია კიდევ ერთი წლით გახანგრძლივდა.

ეს გადაწყვეტილება ახალ იმედს აძლევს ბორტზე მყოფი 239 ადამიანი ოჯახებს, რომლებიც უკვე თორმეტი წელია, სიმართლის გარკვევის მოლოდინში ცხოვრობენ.

კუალა-ლუმპურიდან მარადიულობაში: რა მოხდა 2014 წლის 8 მარტს?

2014 წლის 8 მარტს, ავიალაინერმა Boeing 777-200ER-მა კუალა-ლუმპურის საერთაშორისო აეროპორტიდან გეზი პეკინისკენ აიღო. ბორტზე 227 მგზავრი (მათი უმეტესობა ჩინეთის მოქალაქე) და ეკიპაჟის 12 წევრი იმყოფებოდა.

აფრენიდან სულ რაღაც 38 წუთში, მალაიზიისა და ვიეტნამის საჰაერო სივრცის საზღვარზე, თვითმფრინავთან კავშირი გაწყდა. კაბინიდან გაჟღერებული ბოლო ფრაზა - “ღამე მშვიდობისა, მალაიზიის სამას სამოცდათხუთმეტო“ - კაპიტან ზაჰარი აჰმად შაჰის (ან პირველი ოფიცრის) ბოლო სიტყვებად იქცა. ამის შემდეგ ხომალდმა ტრანსპონდერი გამორთო, მკვეთრად შეცვალა კურსი დასავლეთისკენ და რადარების თვალთახედვის არიდანაც გაუჩინარდა.

მოგვიანებით, თანამგზავრულმა მონაცემებმა (Inmarsat) აჩვენა, რომ თვითმფრინავი კავშირის გაწყვეტის შემდეგ კიდევ 7 საათის განმავლობაში მიფრინავდა სამხრეთ ინდოეთის ოკეანის მიმართულებით, ვიდრე საწვავი საბოლოოდ არ გამოელია.

რატომ გახანგრძლივდა ძებნა სწორედ ახლა?

წლების განმავლობაში მიმდინარე მასშტაბურმა სამთავრობო თუ კერძო ძებნის ოპერაციებმა, რომლებზეც ასეულობით მილიონი დოლარი დაიხარჯა, შედეგი ვერ გამოიღო. ინდოეთის ოკეანის სანაპიროებზე (აფრიკაში, მადაგასკარზე) მხოლოდ თვითმფრინავის ნამსხვრევების მცირე ფრაგმენტები გამოირიყა.

ოპერაციის კიდევ ერთი წლით გახანგრძლივება და ახალი საძიებო კამპანიის დაწყება რამდენიმე მნიშვნელოვანმა ფაქტორმა განაპირობა:

ტექნოლოგიური პროგრესი: ოკეანის სიღრმეების სკანირებისა და რობოტიზებული წყალქვეშა აპარატების (AUVs) ტექნოლოგია ბოლო წლებში დრამატულად გაუმჯობესდა. ის, რაც 2014 ან 2018 წლებში შეუძლებელი იყო, დღეს რეალურია.

ახალი სამეცნიერო მოდელები: ოკეანოგრაფებმა და მათემატიკოსებმა ხელახლა გაანალიზეს ოკეანის დინებები და ნამსხვრევების გადაადგილების ტრაექტორია, რამაც საძიებო არეალი საგრძნობლად შეავიწროვა და ე.წ. “მეშვიდე რკალის“ ზონაში ახალი, უფრო ზუსტი კოორდინატები გამოკვეთა.

მალაიზიის მთავრობის პოზიცია: ოფიციალურმა კუალა-ლუმპურმა დაადასტურა მზაობა, ითანამშრომლოს წამყვან კერძო საძიებო კომპანიებთან (მაგალითად, Ocean Infinity-სთან) პრინციპით: “თუ არ იქნება შედეგი, არ იქნება ანაზღაურება“ (No find, no fee).

მთავარი თეორიები: რა დაემართა ბოინგს?

მიუხედავად იმისა, რომ ოფიციალური საბოლოო დასკვნა ხომალდის პოვნის გარეშე ვერ დაიდება, ექსპერტები სამ ძირითად ვერსიას განიხილავენ:

ეკიპაჟის განზრახ ქმედება (პილოტის თვითმკვლელობა): ყველაზე პოპულარული და პირქუში თეორია. ვარაუდობენ, რომ კაპიტანმა ან პირველმა ოფიცერმა განზრახ გამორთო სისტემები და ხომალდი ოკეანის ყველაზე მიყრუებული წერტილისკენ წაიყვანა.

ტექნიკური კატასტროფა: ხანძარი ბარგის განყოფილებაში (სადაც ლითიუმ-იონური ელემენტები გადაჰქონდათ) ან მოულოდნელი დეპრესურიზაცია, რამაც პილოტების ჰიპოქსია (ჟანგბადის შიმშილი) გამოიწვია. ამ თეორიით, თვითმფრინავი “მოჩვენებად“ იქცა და ავტოპილოტით მანამ იფრინა, ვიდრე საწვავი არ გაუთავდა.

მესამე პირის ჩარევა: ხომალდის გატაცება მგზავრის ან ტერორისტის მიერ, რომელმაც საავიაციო სისტემების მართვა იცოდა.

დროის ქრონოლოგია: MH370-ის ძიების გზა

2014 წლის მარტი- საწყისი ძებნა სამხრეთ ჩინეთისა და ანდამანის ზღვებში (არასწორი მიმართულება).

2014 - 2017ავსტრალიის, მალაიზიისა და ჩინეთის ერთობლივი ოპერაცია ინდოეთის ოკეანეში (120 000 კვ.კმ. უშედეგოდ).

2015 - 2016 პირველი ნამსხვრევების (ფლაპერონის) პოვნა კუნძულ რეუნიონსა და მადაგასკარზე.

2018კომპანია Ocean Infinity-ის პირველი კერძო, მაღალტექნოლოგიური მისია (შედეგი ვერ იქნა მიღწეული).

2026 ოპერაციის ოფიციალური გახანგრძლივება ახალი კოორდინატებისა და განახლებული წყალქვეშა რობოტების ბაზაზე.

The Guardian-ისეული ხედვა: “MH370 არ არის მხოლოდ ავიაციის უდიდესი საიდუმლო; ეს არის ღია ჭრილობა თანამედროვე ციფრული სამყაროსთვის, სადაც ყოველი სმარტფონი მიკვლევადა, მაგრამ 250-ტონიანი სუპერლაინერი შეიძლება უბრალოდ აორთქლდეს. ოპერაციის გახანგრძლივება არ არის მხოლოდ ნამსხვრევების ძებნა, ეს არის მცდელობა, დაუბრუნდეს ღირსება და სიმშვიდე მათ, ვინც 12 წელია სანაპიროზე ელოდება ახლობლების თაობაზე ინფორმაციას”.

ძებნის ახალი ეტაპი უახლოეს თვეებში დაიწყება. ავიაციის ექსპერტები იმედოვნებენ, რომ შავი ყუთების პოვნა, თუნდაც თორმეტი წლის შემდეგ, ნათელს მოჰფენს იმას, თუ რა მოხდა რეალურად იმ საბედისწერო მარტის ღამეს.