გასულ მაისს, 2025 წლის ჩემპიონთა ლიგის ფინალის წინ, ჟურნალისტი ჯეიქობ უაიტჰედი ეწვია საქართველოს, რათა გადმოეცა „პარი სენ-ჟერმენის” გარემარბის, ხვიჩა კვარაცხელიას ისტორია. ეს NYTimes-ის სტატიის განახლებული ვერსიაა.

ბავშვობაში ხვიჩა კვარაცხელია ხშირად იჯდა და ელოდა, როდის გაიზრდებოდა ვაშლები.

ზაფხულს ის წალენჯიხაში ატარებდა — ოჯახის მშობლიურ ქალაქში, კავკასიონის მთებს შორის. სახლსა და მდინარეს შორის მწვანე ზოლი გაჭიმული იყო, რომლის ერთ ბოლოში დიდი რკინის ჭიშკარი იდგა. ხვიჩას მამას, ბადრის, რომელიც თავადაც პროფესიონალი ფეხბურთელი გახლდათ, ამ ბასრ ლითონზე ბევრი ბურთი დაეხვრიტა. ახსოვდა, როგორ ტიროდა ყოველი გახვრეტილი ბურთის გამო, ამიტომ ოცდათოხმეტი წლის შემდეგ შვილს — მეორე ვაჟს — გააფრთხილა.

ჭიშკარზე დარტყმის ხმაზე ბადრი გარეთ გავიდა, მაგრამ ვაშლებდამაგრებული ჭიშკარი დახვდა: ბურთი ახლა უვნებლად ბრუნდებოდა. ყოველ შემდეგ ივნისს ხვიჩა ამ რიტუალს იმეორებდა, ხიდან ნაადრევ ნაყოფს წყვეტდა. მამაზე ბევრად ნაკლები ბურთი გააფუჭა.

ბადრის ახალი პრობლემა კი სხვა გახდა: „ეზოში ბალახი არასდროს იზრდებოდა — ხვიჩა მთელ დღეს ფეხბურთს თამაშობდა”.

მიუხედავად იმისა, რომ ოჯახი ძირითადად თბილისში ცხოვრობდა, კვარაცხელიები მეგრელები არიან — ქვეყნის დასავლეთის ეთნიკური ჯგუფი. ბადრი ამაყობს: „სამეგრელოში ჭკვიანი ხალხია. ძალიან შემოქმედებითი. ჩვენ მთის ხალხი ვართ — ხელის ჩამოართმევა სიტყვაზე მეტია. ასე უნდა გაიგოთ ხვიჩა”. წალენჯიხის მოსახლეობა სულ 25 000 ადამიანია, მაგრამ ამ ქალაქიდან გამოვიდა ელეგიური პოეტი ტერენტი გრანელი და ჯარისკაცი მელიტონ ქანთარია, რომელმაც 1945 წელს რაიხსტაგზე საბჭოთა დროშა აღმართა. 25 წლის გარემარბი ახლა ამ სახელებს გადაუდგა.

კასეტა და ოპერაცია

კვარაცხელიების თბილისის სახლში ინახება ვიდეოკასეტა, რომელიც დედამ, მაკამ, გადაიღო. ბადრი ხშირად შორს იყო — რამდენიმე წელი აზერბაიჯანში ითამაშა, „შამქირის” ფორმით ჩემპიონთა ლიგის საკვალიფიკაციო ეტაპზე ლატვიურ „სკონტოს” წინააღმდეგ ჰეთ-ტრიკი გაიტანა, ეროვნულ ნაკრებშიც სამი მატჩი ჩაატარა. მაკამ სურდა ოჯახი ახლოს ყოფილიყო. ხვიჩა მამის საჯარიმო დარტყმებს ისევ და ისევ იმეორებდა.

„დინამო ბათუმი” რომ ტოვებდა და პროფესიულ ფეხბურთში პირველ ნაბიჯებს დგამდა, ბადრი მძიმე დაავადებამ შეიპყრო. ექიმებმა გადაუდებელი კარდიოქირურგიული ოპერაცია განუჩინეს, მაგრამ ოჯახს ფული არ ჰქონდა. საბოლოოდ, მოსკოვის „ლოკომოტივში” ხვიჩას პირველმა ხელფასმა — გაუმჯობესებული პირობებით მიღებულმა — ოპერაცია დააფინანსა და მამის სიცოცხლე გადაარჩინა.

ბადრი ესწრებოდა 2025 წლის ჩემპიონთა ლიგის ფინალს, სადაც პსჟ-მ „ინტერს” 5:0 გაუსწორა. ხვიჩამ მეოთხე გოლი გაიტანა. ძლიერი ემოციების გამო, გულის ჯანმრთელობის გათვალისწინებით, ბადრი ხშირად ოჯახის ლოჟაში მიდის დასასვენებლად.

„ვიოლინოდ ნახა” — ნეაპოლი

სრულ სიჩქარეზე კვარაცხელია კი არ გარბის, არამედ მიედინება — მიმართულებას ისე იცვლის, როგორც ნაკადული ჭოროებში. ეს გა-სული სეზონის ჩემპიონთა ლიგის მეოთხედფინალში „ასტონ ვილას” წინააღმდეგ გატანილ გოლში კარგად ჩანდა: ახსელ დი-სასი კი დაბორძიკდა და დაეცა.

ასეთ სტილს თბილისის ბეტონის მოედნები ათლევს. „პატარა მოედნები, ექვს-შვიდ მოთამაშეს შორის ხარ მოქცეული — ეგ არის სკოლა”, — ამბობს ბადრი. — „ასფალტზე წელში გამართულად თამაშობ, რადგან დაცემა სახიფათოა”. სწორედ ასეთ გარემოში ჩამოყალიბდა ის ხელოვნება, რომელსაც ნეაპოლის გულშემატკივრებმა „კვარადონა” შეარქვეს, შემდეგ — „კვარავაჯო”.

2022 წელს ნეაპოლში გადასვლამდე ბადრიმ შვილს უთხრა: „იქ ითამაშებ, სადაც მარადონა თამაშობდა. მიდი!” 12 გოლი, 13 გოლგამომწვევი გადაცემა, სპალეტის ხელმძღვანელობით — კლუბს 33 წლის შემდეგ პირველი სკუდეტო მოუტანა.

„ხომ იცი, ნეაპოლი საქართველოს ჰგავს? ორივე ემოციური ხალხია. ფეხბურთი ჩვენი ცხოვრების ნაწილი კი არა, ჩვენი ცხოვრებაა”, — ამბობს ბადრი.

„დინამოში” — 10 წლიდან

ხვიჩა 10 წლის ასაკში შეამჩნია „დინამო თბილისის” მთავარმა სქაუტმა, თემურ უგრეხელიძემ — მეზობელი ქუჩის ბავშვების ტურნირზე. უგრეხელიძე სხვა ქართველ ვარსკვლავთაც — გიორგი მამარდაშვილს, ზურიკო დავითაშვილს, გიორგი ჩაკვეტაძეს — გზა გაუკვლია.

ხვიჩას პირველ დღეს „დინამოს” ახალი აკადემია გაიხსნა. გახსნის ცერემონიაზე მადრიდის „რეალიდან” კრიშტიანუ რონალდუ ჩამოვიდა. ახლახანს, 2024 წლის ევრო-ს ჩემპიონატზე, სადაც საქართველომ პორტუგალია 2:0-ით დაამარცხა, იმ ფოტოს ხელახლა ამბობდნენ: მოზარდი ხვიჩა — კუმირის გვერდით. მატჩის შემდეგ ხვიჩა პირველად რონალდუს სანუგეშოდ მივიდა. „უთხრა: ვწუხვარ, რომ დაგამარცხეთ. რონალდუმ კი: წარმატებები, გიჭერ მხარს”, — იხსენებს მაკა. — „შემდეგ ჩვენს გასახდელში შევიდა და ხვიჩას მაისური გადასცა”.

14 წლის ასაკში, მძიმე ვირუსის შემდეგ თვენახევარ-გამოგდებულმა, ხვიჩამ „სარბიელოს” წინააღმდეგ სათადარიგო სკამიდანაც კი ითხოვა, რომ ეთამაშა. მეკარის გაძევების შემდეგ შევიდა — 3:0, სამივე გოლი მისი.

ოჯახური ცხოვრება

„მართალი გითხრათ, ფეხბურთის მიღმა ცხოვრება არ აქვს”, — ამბობს მაკა. ერთი გამონაკლისი გამოჰყავს: გუნდის გადაადგილებისას ხვიჩას ხშირად წიგნი უჭირავს — დეტექტივებს კითხულობს. აგათა კრისტი მისი ფავორიტია.

ოჯახი საქართველოშია — ცოლი, სამედიცინო ფაკულტეტის სტუდენტი, და პატარა ვაჟი. წნეხზე შინ არ ლაპარაკობს: „ბადრის ორი ოპერაცია გაქვს. ხვიჩა ამბობს — ვინერვიულებო”.

„ნახევარფინალში „არსენალი” რომ დავამარცხეთ, ყველა მოედანზე ხტოდა, ის კი — არა”, — ამბობს მაკა. — „ვკითხე: რატომ არ ზეიმობ? გამიგო: დედა, ჯერ ფინალია სათამაშო”.

ძმა და დაპირება

„დინამოს” აკადემიის შორეულ მოედანზე 16 წლამდელები ვარჯიშობენ. ქართული ნაკრების მოთამაშეთა 74 პროცენტი აქ გაიზარდა. ევრო 2024-ის შემდეგ მიღების მსურველთა რაოდენობა სამჯერ გაიზარდა.

ჩამოწეული წინდები — ეს კვარაცხელიას სტილი კი არ არის, „დინამოს” ტრადიციაა: ყველა 16 წლამდელი ასე ატარებს.

ხვიჩასა და იმ ტყის ახლოს, 15 წლის ბიჭი, რომელიც ძალიან ჰგავს ძმას — თორნიკე კვარაცხელია. ამ თვის დასაწყისში, 16 წლის ასაკში, „დინამოს” პირველ გუნდში ჩაიყვანეს. „ხვიჩა უფრო სწრაფია, თორნიკე უფრო ფიქრობს”, — ამბობს ბადრი.

ვლადიმერ კაკაშვილი — „ლადო” — ის მწვრთნელია, ვინც ხვიჩასთვის აკადემიაში ცხოვრების ნებართვა გამოითხოვა, გამონაკლისის სახით, ვინაიდან წესი მხოლოდ ქალაქგარეთელებს ეხებოდა. „მარტო ის ვიყავი სამეგრელოდან, მეგრულად ვსაუბრობდით. სულ ელარჯს ნატრობდა”, — გახსენებს ბაზის „მზრუნველი დედა” ჯულიეტა ფიფია.

გასული წლის ნახევარფინალის შემდეგ, ლადომ ხვიჩასთან საუბარი გაიხსენა: „თუ გაიმარჯვებ, თასს თბილისში ჩამოიტანე. ჩემს კაბინეტში ჩამოვჯდებით და ქართულ ღვინოს ვი-სვამთ — თასიდანო”. ხვიჩა დაეთანხმა.

ფინალი დღეს თამაშდება.