მეცნიერები უკვე დიდი ხანია იკვლევენ, როგორ მოქმედებს მაღალი ტემპერატურა ადამიანის ორგანიზმზე, თუმცა ბოლო წლებში განსაკუთრებული ყურადღება ტვინის ჯანმრთელობაზე გამახვილდა. კვლევები აჩვენებს, რომ ექსტრემალური სიცხე მხოლოდ ფიზიკურ დისკომფორტს არ იწვევს, მას შეუძლია გავლენა მოახდინოს ჩვენს მეხსიერებაზე, გადაწყვეტილებების მიღების უნარზე, ემოციებზე და სხვადასხვა ნევროლოგიური დაავადების მიმდინარეობაზე.

რატომ არის ტვინი სიცხის მიმართ მგრძნობიარე?

ადამიანის ტვინი სხეულის ერთ-ერთი ყველაზე აქტიური ორგანოა. ის მუდმივად მოიხმარს ენერგიას და ამ პროცესში სითბოსაც გამოიმუშავებს. სწორედ ამიტომ ორგანიზმი მუდმივად ცდილობს ტვინის ტემპერატურის რეგულირებას. თუ სხეული გადახურდა, ტვინის უჯრედები ნორმალურად ვეღარ ფუნქციონირებს. სპეციალისტების თქმით, ტემპერატურის მატება გავლენას ახდენს იმ ქიმიურ პროცესებზე, რომლებიც ნერვულ უჯრედებს შორის ინფორმაციის გადაცემას უზრუნველყოფს. შედეგად, შეიძლება გაუარესდეს კონცენტრაციის, ყურადღების, რეაქციის და გადაწყვეტილებების მიღების უნარი. მეცნიერები ამ პროცესს საათის მექანიზმს ადარებენ - თუ ერთი ნაწილი ირღვევა, მთელი სისტემა ნაკლებად ეფექტურად მუშაობს.

მაღალი ტემპერატურა ყველასთვის გარკვეულ რისკს წარმოადგენს, თუმცა განსაკუთრებით დაუცველები არიან ადამიანები, რომლებსაც ნევროლოგიური დაავადებები აქვთ.

ერთ-ერთი ასეთი დაავადებაა დრავეტის სინდრომი - ეპილეფსიის მძიმე ფორმა, რომლის დროსაც სიცხემ ან ტემპერატურის უეცარმა ცვლილებამ შესაძლოა კრუნჩხვა გამოიწვიოს. ეპილეფსიით დაავადებული ადამიანებისთვის ხარისხიანი ძილი განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია. მეცნიერები ამბობენ, რომ როდესაც სიცხის გამო ადამიანი სათანადოდ ვერ ისვენებს, კრუნჩხვების განვითარების რისკი იზრდება. ამასთან, ზოგიერთი ნევროლოგიური დაავადების მქონე პაციენტს ორგანიზმის ბუნებრივი გაგრილების მექანიზმებიც დარღვეული აქვს, რის გამოც სიცხის ატანა კიდევ უფრო უჭირს. ექიმები აღნიშნავენ, რომ მაღალი ტემპერატურა ასევე ამძიმებს:

ეპილეფსიას; გაფანტულ სკლეროზს; შაკიკს; ენცეფალიტს; ინსულტის შემდგომ მდგომარეობას; დემენციას და ალცჰაიმერის დაავადებას.

კვლევების მიხედვით, ტემპერატურის მატებასთან ერთად იზრდება ინსულტის შემთხვევებისა და მისგან გამოწვეული სიკვდილიანობის რისკიც. სიცხის ტალღების დროს დემენციის მქონე პაციენტებში ჰოსპიტალიზაციისა და სიკვდილიანობის მაჩვენებელი იზრდება. მიზეზი მხოლოდ ასაკი არ არის. სპეციალისტები განმარტავენ, რომ კოგნიტური დარღვევების მქონე ადამიანებს ხშირად უჭირთ გარემოს ცვლილებებზე ადაპტირება. მაგალითად, შეიძლება დაავიწყდეთ წყლის დალევა, არ გამოიყენონ კონდიციონერი ან ყველაზე ცხელ საათებში გარეთ გავიდნენ. მეცნიერები განსაკუთრებულ ყურადღებას ამახვილებენ ორსულ ქალებზე. კვლევების მიხედვით, ექსტრემალური სიცხე დაკავშირებულია ნაადრევი მშობიარობის რისკის ზრდასთან. ერთ-ერთი ფართომასშტაბიანი მიმოხილვის თანახმად, სიცხის ტალღების დროს ნაადრევი მშობიარობის ალბათობა დაახლოებით 26%-ით იზრდება. ნაადრევად დაბადებულ ბავშვებში კი უფრო მაღალია ნეიროგანვითარებითი პრობლემებისა და კოგნიტური დარღვევების რისკი. კლიმატის ცვლილება კიდევ ერთ საფრთხეს ქმნის. ტემპერატურის მატებისა და რბილი ზამთრების გამო ფართოვდება იმ კოღოების გავრცელების არეალი, რომლებიც სხვადასხვა ვირუსს ავრცელებენ.

მათ შორისაა:

ზიკას ვირუსი; დენგეს ცხელება; ჩიკუნგუნია.

ზოგიერთ ამ ინფექციას შეუძლია ნერვული სისტემის დაზიანება, ხოლო ორსულობის პერიოდში ნაყოფის ტვინის განვითარებაზე უარყოფითი გავლენის მოხდენა. ექსპერტები ამბობენ, რომ კლიმატის ცვლილების გავლენა ტვინზე ჯერ ბოლომდე შესწავლილი არ არის. თუმცა უკვე აშკარაა, რომ ტემპერატურის ზრდა ნევროლოგიური და ფსიქიკური ჯანმრთელობისთვის სერიოზულ გამოწვევას წარმოადგენს. წყარო იხილეთ ასევე:

ევროპა “იწვის” - რეკორდული სიცხე, ათეულობით დაღუპული და შოკისმომგვრელი ტრაგედიები: რა ხდება კონტინენტზე და რას ნიშნავს “სითბური გუმბათი”?