ირანის სასამართლომ კანის კინოფესტივალის „ოქროს პალმის” ლაურეატის, ჯაფარ ფანაჰის, სააპელაციო საჩივარი უარყო და „სასულიერო სისტემის წინააღმდეგ პროპაგანდის” განაჩენი ძალაში დატოვა: ერთწლიანი პატიმრობა და მოგზაურობის ორწლიანი აკრძალვა.

ფანაჰის დაპატიმრება სხვა ბრალდებებსაც უკავშირდება — კანში გამარჯვებული ფილმის „უბრალო შემთხვევის” ოფიციალური ნებართვის გარეშე გადაღება, დისიდენტებისა და „ქალები, სიცოცხლე, თავისუფლება” მოძრაობის მხარდაჭერა. ეს მისი მესამე დაპატიმრებაა: ადრე 3 თვით (2010) და 7 თვით (2022–2023) ჩასვეს. შიმშილობის შემდეგ გაათავისუფლეს, მაგრამ ქვეყნის დატოვება აუკრძალეს.

არჩევანი

2025 წელს ფანაჰი მაინც მოახერხა კანის ფესტივალზე დასწრება. „ოქროს პალმა” საფრანგეთში დარჩენის საშუალებას აძლევდა — ევროპასა და ამერიკაში არაერთი პროექტი შეთავაზეს. მაგრამ ფანაჰი ირანში დაბრუნდა, სადაც პატიმრობა ელოდა.

ვინმე ამბობს, ასაკოვანი დედა მარტო ვერ დატოვაო. სხვები — შეწყალების იმედი ჰქონდაო. ამ ესეის ავტორი სხვა ახსნას ვარაუდობს: ფანაჰი სამშობლოში დაბრუნდა, რადგან სწორედ ამ ქვეყნის გარემოს, ფაქტურის, ატმოსფეროს გარეშე ვერ იმუშავებს.

გარემო, როგორც მთავარი პერსონაჟი

ფანაჰის 2003 წელს გადაღებულ „მეწამულ ოქროში” — რომლის სცენარის ავტორი აბას ქიაროსტამია — მთავარ პერსონაჟს, ჰუსეინ ემადედინს, ცხოვრებაშიც პიცა მიჰქონდა (შიზოფრენიის დიაგნოზით). ფანაჰი მსახიობებს ერიდება, ვინც რეალობას „ართმევს” — მისთვის ყოველი ამბავი „უბრალო შემთხვევაა”, ხოლო ნამდვილი ისტორია სიღრმეშია.

გარემო ფანაჰის შემოქმედების მთავარი პერსონაჟია. „წრეში” ქალი პატიმრობიდან ათავისუფლებენ, მაგრამ ისევ ციხეში ხვდება — რადგან ერთ დღეს ვერ ძლებს სისტემაში, რომელიც რეჟიმმა შექმნა. ესაა ფანაჰის უნიკალური ესთეტიკა: გარემო კლავს, ანგრევს, მაგრამ ავტორს, ვინც ამ გარემოს აღბეჭდავს, სხვაგან ცხოვრება არ შეუძლია.

2004 წელს „მეწამული ოქრო” თბილისის საერთაშორისო კინოფესტივალის მთავარი პრიზით დაჯილდოვდა. ახლა კი ამ ადამიანს, რომელმაც ირანული კინო მსოფლიოს შეაყვარა, სამშობლოში ერთწლიანი პატიმრობა ელის.