2010 წელს დედამიწის გარე ბირთვში — გამდნარ რკინის ოკეანეში — მოულოდნელი ცვლილება დაფიქსირდა: ნაკადმა, რომელიც მრავალი საუკუნე დასავლეთით მიედინებოდა, მიმართულება შეიცვალა და აღმოსავლეთისკენ დაიძრა. ეს აღმოჩენა ედინბურგის უნივერსიტეტის გეომეცნიერმა ფრედერიკ დალ მადსენმა და მისმა კოლეგებმა 1997–2025 წლების თანამგზავრული მონაცემების 27-წლიანი ანალიზის საფუძველზე გააკეთეს.

„წყნარი ოკეანის ქვეშ ფართომასშტაბიანი დინების მიმართულების შეცვლა ახალ კითხვებს ბადებს დედამიწის ღრმა წიაღის ქცევასთან დაკავშირებით,” — განმარტა მადსენმა.

მაგნიტური ველი და სიცოცხლე

დედამიწის გარე ბირთვი — მოძრავი, გამდნარი და გამტარი ლითონისგან შექმნილი ფენა — ქმნის პლანეტის მაგნიტურ ველს, რომელიც ატმოსფეროს ინარჩუნებს და კოსმოსური რადიაციისგან გვიცავს. ბირთვის ამ „ძრავას” გეოდინამო ეწოდება.

2010 წლის ცვლილება

1997 წლამდე გარე ბირთვის ნაკადი დასავლეთის მიმართულებით მიედინებოდა. 2010 წლის შემდეგ, წყნარი ოკეანის ქვეშ მდებარე რეგიონში ეს ნაკადი მკვეთრად შეიცვალა — 2012 წლისთვის ის ძლიერ აღმოსავლურ დინებად გადაიქცა, 2020 წლამდე გაძლიერდა, შემდეგ კი ისევ სუსტდება.

ეს ცვლილება მხოლოდ ლოკალური მოვლენა არ ყოფილა — მასზე გარე ბირთვის ზედაპირული ნაკადის დაახლოებით 5 პროცენტი მოდიოდა.

სხვა დაკვირვებები

ამავე პერიოდში:

• დედამიწის დღის ხანგრძლივობა 2010 წელს ოდნავ შეიცვალა (2014 წლისთვის გამოსწორდა)
• სეისმური სიგნალები მიუთითებდნენ, რომ შიდა ბირთვის ქცევაც შეიცვალა
• 2017 წელს გეომაგნიტური „ნახტომების” სერია დაფიქსირდა

„გეოდინამოს შესწავლა სასიკეთოდ საინტერესო კითხვებს ბადებს, თუ როგორ დინამიკურად არის დაკავშირებული დედამიწის სიღრმეში მდებარე ფენები ერთმანეთთან,” — განაცხადა ევროპის კოსმოსური სააგენტოს Swarm პროექტის მეცნიერმა ელისაბეტა იორფიდამ.

მეცნიერები ჯერ კიდევ ვერ ადგენენ, ეს ცვლილება ხანმოკლე რყევაა თუ გარე ბირთვის ცირკულაციის ახალი, სტაბილური წონასწორობის ნიშანი.