კემბრიჯის უნივერსიტეტის მეცნიერთა გუნდმა ხელოვნური ინტელექტის მეშვეობით შექმნა „ფუნდამენტურად ახალი” ტიპის ვაქცინა, რომელსაც კორონავირუსის ყველა ცნობილი შტამი, ცხოველებიდან ადამიანებზე გადასული ვარიანტების ჩათვლით, ეფექტიანად უძლებს. ეს ისტორიაში პირველი შემთხვევაა, სადაც ვაქცინის მთავარი კომპონენტი მთლიანად AI-მ შეიმუშავა; ადამიანებზე კლინიკური კვლევა უკვე მიმდინარეობს.

როგორ მუშაობს ახალი ტექნოლოგია

ჩვეულებრივი ვაქცინები ვირუსის კონკრეტულ შტამზე დაყრდნობით იქმნება — ვინაიდან ვირუსები სწრაფად მუტირებენ, ვაქცინები მალე ახლახო ხდება. „ჩვენ ყოველთვის ჩამოვრჩებით. ჩვენი მიზანი კი მოვლენებზე წინსწრებაა,” — განმარტავს კემბრიჯის პროფესორი ჯონათან ჰინი.

კემბრიჯელმა მკვლევარებმა სხვადასხვა კორონავირუსის ცნობილი გენეტიკური კოდები ხელოვნურ ინტელექტს გადაამუშავებინეს. AI-მ ამ მონაცემების ანალიზის საფუძველზე შექმნა „სუპერ-ანტიგენი” — ვაქცინის ის ნაწილი, რომელზეც იმუნური სისტემა ვარჯიშობს. ანტიგენი იმუნიტეტს ისე ამზადებს, რომ ის ვირუსის მთელი ოჯახის წინააღმდეგ მოქმედებს — მაშინაც კი, თუ ვირუსი გვიან მუტირებს ან ცხოველებიდან ადამიანებზე გადადის.

ტესტირების შედეგები

პირველი კლინიკური კვლევა 39 მოხალისეზე ჩატარდა; მიზანი ვაქცინის უსაფრთხოების დადასტურება იყო. Journal of Infection-ში გამოქვეყნებული მონაცემების მიხედვით, ვაქცინის ზემოქმედება იმუნურ სისტემაზე „ზომიერი” შეფასდა, მაგრამ მეცნიერებს შორის მასობრივი ინტერესი გამოიწვია. მეორე, 200 მოხალისეზე გათვლილი კვლევა ვაქცინის ეფექტიანობის სრულ სურათს მოგვცემს.

საუთჰემპტონის უნივერსიტეტის პროფესორი საულ ფაუსტი მიიჩნევს, რომ AI-ს განსაკუთრებული პოტენციალი ჯერ ისევ სარგებლობს, განსაკუთრებით სწრაფად ცვლად ვირუსებთან ბრძოლაში.

სამომავლო გეგმები

კემბრიჯის გუნდი ამჟამად ცხოველებზე ატარებს კვლევებს უნივერსალური სეზონური გრიპის ვაქცინის შესაქმნელად — ვერსიისა, რომელსაც ყოველწლიური განახლება სჭირდება. პარალელურად, მეცნიერები H5N1 ფრინველის გრიპისა და ებოლას ოჯახის ვირუსების საწინააღმდეგო ვაქცინებზეც მუშაობენ.