აშშ-სა და ირანს შორის 60-დღიანი მემორანდუმი შემუშავდა — ჰორმუზი გაიხსნება, ტრამპის დასტური ჯერ არ არის
29 მაისს Axios-მა პირველად დაწერა, შემდეგ კი თეთრმა სახლმაც დაადასტურა: აშშ-სა და ირანის წარმომადგენლებმა 60-დღიანი ვადის ცეცხლის შეწყვეტის გახანგრძლივების მემორანდუმი შეიმუშავეს. ამავდროულად, ტრამპს საბოლოო გადაწყვეტილება ჯერ არ მიუღია, ირანის ოფიციალური დადასტურებაც ჯერ არ არის.
მემორანდუმის პირობები
ისრაელის მე-12 არხის მიერ გავრცელებული და თეთრი სახლის მიერ დადასტურებული ინფორმაციის მიხედვით, შეთანხმება მოიცავს:
- ცეცხლის შეწყვეტის 60 დღით გახანგრძლივება (გავრცელდება ლიბანზეც; ისრაელი უფლებამოსილია, მყისიერ საფრთხეს დამოუკიდებლად უპასუხოს);
- ჰორმუზის სრუტეში შეუფერხებელი ნაოსნობა, გადასახადებისა და ირანული ჩარევის გარეშე;
- 30 დღის განმავლობაში სრუტის სრული განაღმვა ირანის მიერ;
- ირანის პორტებზე აშშ-ს ბლოკადის ეტაპობრივი მოხსნა;
- სანქციების შემსუბუქება, გაყინული ირანული აქტივების გათავისუფლება;
- 60-დღიანი მოლაპარაკებების განმავლობაში ზოგიერთი სანქციის შეჩერება — ირანი ნავთობს შეუფერხებლად გაყიდის;
- ირანი ვალდებულებას დადებს, ბირთვული იარაღის მოძიებაზე უარი თქვას; 60 დღეში მოლაპარაკებებზე პირველ საგნად განიხილება გამდიდრებული ურანის მარაგების განკარგვა.
ფონი
2026 წლის 28 თებერვალს აშშ-მ და ისრაელმა ირანის წინააღმდეგ სამხედრო ოპერაცია დაიწყეს. ირანმა ჰორმუზის სრუტე ჩაკეტა, რამაც ნავთობის ფასები მკვეთრად გაზარდა. 7 აპრილიდან ამოქმედდა ცეცხლის შეწყვეტის პირველი შეთანხმება. მემორანდუმი ამ რეჟიმის გახანგრძლივება და სამომავლო ბირთვული მოლაპარაკებების ჩარჩო იქნება.
Times of Israel-ს შუამავალი ქვეყნის ერთი დიპლომატი ამბობს, ირანიც ბოლომდე ჯერ არ დათანხმებია — Tasnim-ის (IRGC-თან დაახლოებული) ცნობებიც ამას ადასტურებს.