„ერთხელ ლურჯ მთვარეზე” — ეს ფრაზა დღეს პირდაპირი გაგებით გამართლდება. 31 მაისს ცაზე „ლურჯი მთვარე” გამოჩნდება, ანუ მაისში მეორე სავსე მთვარე. ამავდროულად, ეს არის მიკრომთვარეობაც — მთვარე დედამიწიდან ყველაზე შორეულ წერტილთან იქნება.

რა არის „ლურჯი მთვარე”?

მთვარის ციკლი 29.5 დღეს გრძელდება — ოდნავ ნაკლები, ვიდრე კალენდარული თვე. ამ შეუსაბამობის გამო, ზოგჯერ ერთ თვეში ორი სავსე მთვარე ჩნდება. მათგან მეორეს „კალენდარული ლურჯი მთვარე” ეწოდება.

ასეთი მოვლენა დაახლოებით ყოველ ორ-სამ წელიწადში ერთხელ, ხოლო 19-წლიანი ციკლის განმავლობაში — დაახლოებით შვიდჯერ ხდება. მომდევნო ლურჯი მთვარე 2027 წლის 20 მაისს ამოვა.

ნამდვილად ლურჯია?

სახელის მიუხედავად, მთვარე ჩვეულ ვერცხლისფერ-თეთრ ან ოქროსფერ შეფერილობას ინარჩუნებს. „ლურჯი მთვარის” ფრაზა 1500-იანი წლებიდან მოდის, სადაც შეუძლებელ, მოულოდნელ რამეს ნიშნავდა. ციური ობიექტის სახელი კი პირველად 1937 წლის „Maine Farmer’s Almanac”-ში გაჩნდა.

თეორიულად მთვარე მართლაც შეიძლება ლურჯად გამოჩნდეს — ეს ხდება, როცა ატმოსფეროში კვამლი ან მტვრის ნაწილაკები 900 ნანომეტრზე ოდნავ მეტ დიამეტრს შეიცავს. ასეთი ფენომენი ბოლოჯერ 1883 წელს, კრაკატოას ვულკანის ამოფრქვევის შემდეგ დაფიქსირდა.

როგორ დავინახოთ?

დღეს, კვირას, მოვლენა პიკს მიაღწევს. NASA-ს მონაცემებით, მთვარე დედამიწიდან დაახლოებით 406,093 კილომეტრის დაშორებით იქნება (საშუალო მანძილია 384,400 კმ). მეცნიერთა შეფასებით, ამ დაშორებას შეუიარაღებელი თვალით ვერ შეამჩნევთ — მხოლოდ ყოველდღე დამკვირვებელი ადამიანი შეამჩნევს განსხვავებას.