1993 წლის ომში ოკუპირებულ აფხაზეთში დაღუპული 11 ქართველის ნეშტი ოჯახებს დაუბრუნდა. „წითელი ჯვრის” საერთაშორისო კომიტეტი და საქართველოს ხელისუფლება ათწლეულებია ასეთ ძიებებს ატარებს.

გადმოსვენებულებს შორისაა სოფელ ვარჩის ოჯახები. შალიკო და სვეტლანა კოხია, შალიკოს ძმები ხოთო კოხია, ამირან კოხია და გივი ჯალაღონია — ყველა 1993 წლის 29 სექტემბერს, სოხუმის დაცემიდან ორი დღის შემდეგ, ევაკუაციის გზაზე მოკლეს.

„ბოლო წუთამდე არ მოდიოდნენ ვარჩადან. სახლი არ სდომებოდათ დაეტოვებინათ. როდესაც მაინც წამოვიდნენ, გზაზე დახვდნენ — რიგრიგობით გამოჰყავდათ და წამებით კლავდნენ. მერე ყველა ერთ ორმოში ჩაყარეს და ტანკით გადაუარეს,” — ჰყვება შალიკო კოხიას ძმისშვილი ინდირა წურწუმია. — „ჩვენს სოფელში მოხუცი არ დატოვეს ცოცხალი. ბებიაჩემი ოლგა ტყებუჩავა სახლშივე დახვრიტეს.”

ახლობლები ასევე ელოდნენ ომარ გოგიას, შოთა ბერიასა და ვახტანგ ბერიას ნეშტებს — სამივე ახლა გადმოასვენეს.

სოხუმის ბოლო დღეები

ავთანდილ მაკალათია სოხუმში ეშბას ქუჩაზე ცხოვრობდა. 24 სექტემბერს ტყვედ ჩავარდა, 25-ს დახვრიტეს. მისი შვილი ინდირა მაშინ 12 წლის იყო.

„მამა სოხუმის ჯარს ემსახურებოდა, მძღოლად მუშაობდა. სანამ სოხუმი არ დაეცა, ვიდეოდ ვერ ვიცოდით. მეზობელმა მოჰყვა — ბრძოლები იყო, სამი დღე ვერ მივედით ცხედართანო. თავში ჰქონდა ტყვია. სახეზე ვეღარ იცნეს, ფორმით იცნეს. ეზოში დამარხეს.”

ავთანდილის 96 წლის დედა, თალიკო მიმინოშვილი, შვილის კუბოს გვერდით ზის. ახსენებს გასვლის ბოლო წამებს: „გავეკიდე, არ მინდოდა რომ წაჰყოლოდა. ჩიტივით გაგვიფრინდა. ვიკივლე, ვუძახე — ვინ გაგაგონა. წავიდა და წავიდა.”